Jak leczyć się odpowiedzialnie?

Poszukując informacji dotyczących zjawiska samoleczenia wśród Polaków, natrafiłem na badanie „Jak Polacy biorą leki”*. Wynika z niego, że blisko połowa pacjentów nie stosuje się do zaleceń lekarza. Co więcej, aż 45% nie zawsze zażywa wszystkie przepisane leki. Najbardziej niepokojąca jest jednak znikoma wiedza naszego społeczeństwa na temat stosowania leków. Okazuje się bowiem, że co dziesiąta osoba w ogóle nie czyta ulotek dołączanych do produktów leczniczych. 

Polacy nie czytają ulotek, przez co nie mają świadomości dotyczącej wskazań i przeciwwskazań dotyczących stosowania leków. Zjawisko to, podobnie jak samoleczenie i stawianie autodiagnozy w Internecie, zaczyna przybierać formę globalnego problemu społecznego. Wydaje nam się, że jednoczesne zażycie na przykład kilku leków przeciwbólowych złagodzi ból. To poważny błąd. Przedawkowanie może znacznie pogorszyć jakość działania substancji, powodować wystąpienie efektów ubocznych czy prowadzić do tragicznych w skutkach zapaści. Szacuje się, że kilka tysięcy osób rocznie trafia do szpitali z powodu złego zażywania leków, w tym najczęściej właśnie ogólnodostępnych środków przeciwbólowych. 

W ramach kampanii edukacyjnej „Applikuj leki rozważnie” opracowano listę dobrych praktyk w zakresie stosowania leków. Ich przestrzeganie jest podstawą bezpiecznego i skutecznego leczenia. 

Czytaj ulotki dołączane do leków 

To warunek konieczny w każdej terapii. Zawsze należy dokładnie przeczytać całą ulotkę. Szczególnie ważne są informacje na temat interakcji leku z innymi preparatami, sposobu stosowania i dawkowania, a także możliwych działań niepożądanych. W razie jakichkolwiek wątpliwości obowiązkowo należy korzystać z fachowej porady lekarza lub farmaceuty. 

Żyj zdrowo i pamiętaj o profilaktyce 

Regularna aktywność fizyczna, unikanie używek i odpowiednia ilość snu – to główne czynniki wpływające na zdrowy styl życia i dobre samopoczucie, które w pewnym stopniu pozwalają także ograniczyć zapotrzebowanie na leczenie farmakologiczne. 

Konsultuj się z lekarzem i rozmawiaj na temat przepisywanych leków 

Badanie pokazuje, że co czwarty pacjent w ogóle nie pyta lekarza o przepisywane leki. Podczas wizyty należy rozmawiać ze specjalistą i szczegółowo informować go o stosowaniu innych leków, by uniknąć niebezpiecznych interakcji. Specjalista powinien udzielić wyczerpującej informacji na temat działania przepisanych środków i ewentualnej możliwości zastosowania tańszych zamienników. 

Zapytaj farmaceutę 

W razie jakichkolwiek wątpliwości związanych z leczeniem, można zasięgnąć porady farmaceuty. Istotne jest przede wszystkim konsultowanie stosowania i dawkowania leków bez recepty, a także łączenia ich z innymi preparatami. 

Nie przerywaj terapii – stosuj zamienniki 

W przypadkach, gdy leczenie jest kosztowne, zdarza się, że pacjenci samodzielnie ograniczają dawkowanie leku lub całkowicie rezygnują z terapii. Należy jednak pamiętać, że przerwanie lub ograniczenie leczenia może mieć niebezpieczne konsekwencje dla zdrowia, a nawet życia. W sytuacji, gdy zalecony lek jest zbyt drogi, należy poprosić lekarza lub farmaceutę o przepisanie tańszego zamiennika. 

* Wyniki badania „Jak Polacy biorą leki”, przeprowadzonego przez Millward Brown dla spółki Pharma Partner, 2013

W oczekiwaniu na wiosnę

Oficjalnie panuje już wiosna, jednak niestety wciąż nie widać jej za oknami. Pogoda nie nastraja pozytywnie, a tzw. przedwiośnie to najtrudniejszy okres dla meteoropatów. W powszechnym przekonaniu wiosenny czas sprzyja lepszemu samopoczuciu. Tymczasem okazuje się, że po długim okresie zimowej hibernacji nie każdy ludzki organizm budzi się do życia w oczekiwanym rytmie. Blisko połowa dorosłych Polaków odczuwa w tym czasie nasilenie różnych dolegliwości, a nagłe skoki temperatury, ciśnienia i wilgotności potęgują złe samopoczucie.

Najbardziej zagrożeni

Długotrwałe wahania pogody najbardziej dotykają osoby z osłabionym układem krążenia, odpornościowym, starsze, przewlekle chore oraz małe dzieci i ludzi żyjących w stanie przewlekłego stresu. Wiosenny przełom to czas wielu nowych hospitalizacji. O tej porze roku swoje żniwo zbierają dolegliwości psychosomatyczne, związane z silnym odczuwaniem bólu, stresu czy niepokoju. Słodkie i tłuste pokarmy, nadużywanie alkoholu, kawy oraz brak ruchu prowokują wydzielanie hormonów sprzyjających obniżeniu nastroju.

Sposoby na przywrócenie równowagi

Oto kilka niezawodnych, a jednocześnie prostych pomysłów:

1. Domowe SPA - zacząć można od relaksującej kąpieli lawendowej. Lawenda działa antybakteryjnie, odprężająco i pomaga pozbyć się bólu głowy.

2. Masaż - pomoże złagodzić bóle mięśni i pozbyć się napięcia. Z kolei kilkuminutowy masaż stóp pobudzi do pracy wszystkie receptory.

3. Atmosfera - spokojna muzyka w tle i zapach aromatycznych świec pomogą się odprężyć i zrelaksować

Remanent na talerzu

Ociężałość, senność, uczucie zmęczenia mogą być również skutkiem błędów dietetycznych. Wiosna to dobra okazja do wprowadzenia pierwszych zmian, także w diecie. Wybieranie produktów dobrej jakości i zwracanie uwagi na etykiety to pierwsze kroki ku zdrowszemu życiu.

Zadbaj o przyjaciół

Relacje z otoczeniem mają kluczowe znaczenie dla samopoczucia i zdrowia psychicznego. Długotrwałe problemy i konflikty odbijają się negatywnie na zdrowiu, a poczucie osamotnienia i odrzucenia mogą prowadzić do trwałych zaburzeń osobowości.

Znakomitym sposobem na umacnianie relacji rodzinnych i przyjacielskich jest wspólne planowanie wypoczynku. Długie weekendy już niedługo :)

* źródło: Dziennik Łódzki, dodatek "Na Zdrowie"

Zmiana czasu a zdrowie

W najbliższy weekend, w nocy z soboty na niedzielę, czeka nas zmiana czasu z zimowego na letni. Przestawienie zegarków oznacza godzinę snu mniej. Takie działanie stosowane jest w niemal 70 krajach na świecie i motywowane głównie względami ekonomicznymi, np. oszczędzaniem energii. Jednak coraz częściej zwraca się uwagę na niekorzystny wpływ zmiany czasu na funkcjonowanie organizmu człowieka. Mimo, że większości z nas przystosowanie się do zmiany czasu nie przysparza trudności, to dla osób bardziej wrażliwych, cierpiących na bezsenność, choroby serca i krążenia lub zaburzenia psychiczne, może okazać się bardzo uciążliwe. Za zachowanie właściwego rytmu dobowego w naszych organizmach odpowiada podwzgórze, dzięki któremu temperatura ciała delikatnie rośnie wieczorem powodując senność, a spada wczesnym rankiem, ułatwiając obudzenie się. Wraz ze zmianą czasu zmienia się również ciśnienie krwi, praca serca i mózgu. Dodatkowo każda modyfikacja pory wstawania zaburza pracę gospodarki hormonalnej, a przystosowanie się organizmu do nowego planu dnia może trwać nawet tydzień.

Wiosna z przesileniem

Choć aura za oknem wcale nie sugeruje zmiany pory roku, dziś świętujemy pierwszy dzień wiosny. Z zimowego snu budzi się nie tylko przyroda, ale także nasze organizmy. Niestety nie zawsze reagują one pozytywnie na kalendarzowe i atmosferyczne zmiany. Efektem może być tak zwane przesilenie wiosenne. Składa się na nie zespół niedogodności, które odczuwamy na przełomie zimy i wiosny. Typowe dolegliwości to permanentne zmęczenie, złe samopoczucie, apatia i senność. Często zdarzają się również problemy z koncentracją, rozdrażnienie, brak energii, a także przeziębienia. Przesilenie wiosenne wpływa na naszą kondycję zarówno fizyczną, jak i psychiczną. U osób wrażliwych na zmiany atmosferyczne, tzw. meteopatów, można zaobserwować nawet przejściowe stany depresyjne. Ich źródłem jest zazwyczaj gwałtowne zwiększenie się bodźców zewnętrznych: większa ilość światła słonecznego, kolorów, dłuższy dzień. Wpływają one negatywnie na ospały po zimie organizm. Poważne problemy zdrowotne wynikające ze zmiany pór roku mogą dotknąć także osoby cierpiące na reumatyzm i schorzenia sercowo-naczyniowe związane z krążeniem, małe dzieci oraz osoby uzależnione, dla których każda najmniejsza zmiana jest związana z lękiem i ogólnym złym stanem psychicznym.

Narkomani miłości

W dniach 11-17 marca 2013 obchodzony jest Światowy Tydzień Mózgu (Brain Awareness Week). Wydarzenie ma na celu popularyzowanie najnowszych badań dotyczących mózgu i układu nerwowego, a także wiedzy z zakresu psychologii i higieny umysłowej. Wykłady oraz warsztaty odbywają się na uniwersytetach m.in. w Poznaniu, Warszawie, Katowicach czy Gdańsku. Natomiast w Krakowie zaplanowano panel dyskusyjny dotyczący uzależnień. W jego ramach poruszony zostanie ciekawy temat uzależnienia od drugiej osoby (uzależnienia interpersonalnego) w kontekście innych rodzajów uzależnień. 

Uzależnienie interpersonalne to patologiczna zależność od partnera, w której uzależniony traci swoją samodzielność, całkowicie koncentruje swoje myśli i postępowanie na drugiej osobie. Tego typu zatracenie się jest współcześnie coraz powszechniejszym problemem. Dzieje się tak z dwóch przyczyn - pierwszą są zmiany kulturowe niosące kryzys wartości, który z kolei skutkuje brakiem poczucia bezpieczeństwa. Ten niedobór zastępowany jest desperackim szukaniem stabilności i oparcia w innych ludziach. Drugą przyczyną są natomiast predyspozycje psychopatologiczne, mające źródło w dzieciństwie. Osoby mające trudności z zaakceptowaniem siebie i własną samooceną często w okresie dzieciństwa odczuwały niedobór miłości i akceptacji. Wynosząc z domu rodzinnego patologiczne wzorce relacji z rodzicem płci przeciwnej, szukają w dorosłym życiu jej odpowiednika. Przykładami takich relacji są nadmierna kontrola matki czy protekcjonalność ojca względem córki. Wzorce te są przenoszone na partnera, narzucając rodzaj więzi, w której uzależniony czuje komfort i pewność. Deficyt emocjonalny ludzi podatnych na tego typu zależność, powoduje także, że dobierają sobie oni partnera na zasadzie przeciwieństwa. Dzięki temu uzupełniają braki w pewnej sferze swojej osobowości. Tego typu uzależnienie dotyka najczęściej osób o niskim poczuciu własnej wartości, wrażliwych oraz poszukujących spełnienia w miłości. To uczucie ma rekompensować niedostatek wartości na innych płaszczyznach. 

Polka idealna oczami mężczyzny

Opisując wyniki badania „Polki same o sobie”, postanowiłem przyjrzeć się temu wizerunkowi współczesnej kobiety z innej perspektywy. Eksperci sprawdzili, jaki portret kobiety idealnej malują mężczyźni. Jakie cechy osobowości, charakteru oraz wyglądu Polacy uważają za pożądane, a jakich nie są w stanie zaakceptować? Pokazuje to badanie „Raport Ciekawości Redd’s 2012”, w którym udział brali jedynie mężczyźni. 

Ważnym elementem wizerunku perfekcyjnej kobiety jest jej inteligencja, na którą wskazało 58% panów. Poczucie humoru ceni sobie 39% badanych, o seksapilu wspomniał co trzeci, a o kobiecości - co piąty Polak. Za nieakceptowalne zachowania 86% mężczyzn uznaje przeklinanie, a 91% częste zmiany partnerów. Aż 93% ankietowanych panów nie toleruje nadużywania alkoholu przez kobiety. Jednocześnie mężczyźni wykazują dosyć tradycyjne podejście do roli kobiet w związku. Idealna kobieta to według 86% ankietowanych panów taka, która nie głosi feministycznych poglądów. Ponad 60% z nich nie pozwoliłoby zapłacić wybrance rachunku w restauracji, a niemal 80% nie akceptuje samotnych wyjść na imprezę. Jednocześnie badanie obala stereotypy wskazując, że mężczyźni nie czują się dobrze podczas długiej rozłąki z partnerkami. Współżycie znalazło się na drugim miejscu, przegrywając z poczuciem bliskości, za którym tęskni 70% badanych. Brakuje im także towarzystwa i rozmowy. 

Polacy leczą się (sami) u doktora Google

Jak wynika z raportu „Pacjenci w sieci 2012”*, aż 88% Polaków szuka informacji na temat zdrowia, chorób czy leków przede wszystkim w Internecie. Dopiero na drugim miejscu wskazywani są lekarze i służba zdrowia (73% badanych). Raport przygotowany został w odpowiedzi na alarmujące badania z 2010 roku, które wykazały, że 53% osób zażywając nowy lek, nie konsultowało tego ze specjalistą, 17% badanych nie przestrzegało zaleconej ilości lub okresu dawkowania leku, a co 20 Polak przyjmował lek bez recepty wbrew zaleceniom specjalisty. 

Problemu nie należy bagatelizować. Badanie wskazuje, że tylko w 2011 roku Polacy wydali na leki 26,2 mld zł, z czego ponad połowę stanowiły leki OTC (Over The Counter) – wydawane bez recepty lekarza, np. środki przeciwbólowe lub na przeziębienie. Są one łatwe do nabycia, chociażby na stacjach benzynowych czy w supermarketach, a informacji o ich właściwościach i zastosowaniu dostarczają setki stron internetowych. Wśród ich użytkowników najliczniejszą grupę stanowią osoby młode, w wieku 24-34 lat, często kobiety.